ยุติ+ธรรม

ผมได้มีโอกาศดูหนังเรื่อง Ip Man ซึ่งกล่าวถึงชีวประวัติของคนคนหนึ่งซึ่งมีอยู่จริงในประวัติศาสตร์คือ ยิปมัน โดยบุคคลผู้นี้เป็นปรมาจารย์มวยกังฟูแบบหย่งชุน หลายคนสงสัยว่าเขาคือใคร แต่ถ้าเอ่ยชื่อของ บรูซ ลี ดาราจีนที่โด่งดังระดับฮอลลีวู๊ด เชื่อว่าหลาย ๆ คนต้องรู้จักอย่างแน่นอน ซึ่งยิปมันคนนี้แหละที่เป็นอาจารย์ของ บรูซ ลี    ที่ผมชอบเพราะมีการกล่าวถึงประวัติศาสตร์ส่วนหนึ่งของจีนและนอกจากนั้นยังสอนเกี่ยวกับเรื่องความเป็นธรรมในสังคมด้วย

ยุติธรรม น่าจะมาจาก ยุติ+ธรรม แปลตามรูปศัพท์แล้ว

“ยุติ” หมายถึง หยุด

“ธรรม” หมายถึง สิ่งที่ปรากฏหรือสิ่งนั้นเป็นธรรมชาติ

 ดังนั้นโดยความหมายแล้ว คำว่า ยุติธรรม น่าจะหมายถึงการหยุดธรรมชาติ หรือฝืนธรรมชาติที่อยู่ในตัวตนแท้จริงของเรา กล่าวได้ว่าเป็นสิ่งที่ห้ามการปรากฏตัวตนที่แท้ของเรา หรือให้ชัดเจนลงไปอีกก็คือการยับยั้งสันดานดิบของเราที่มักแสดงออกทางสัญชาติญาณ

สันดานดิบของสิ่งมีชีวิตไม่ว่าชนิดไหนก็ตามมักมีการเห็นแก่ตัว

แย่งกันกิน          แย่งกันหาแหล่งที่อยู่          แย่งกันหาคู่           แย่งกันซื้อของ     ฯลฯ

โดยเห็นประโยชน์ของตัวเอง ครอบครัวและพวกพ้องของตนเป็นหลัก โดยไม่สนใจว่าสิ่งที่ได้มานั้นจะถูกต้องหรือไม่อย่างไรขอเพียงแต่ให้ได้สิ่งที่ได้หวังก็พอใจ

ความยุติธรรมจึงหมายถึงการไปหยุดสัญชาติญาณที่แท้จริงของมนุษย์ซึ่งถือเป็นเรื่องที่ขัดกับหลักของธรรมชาติเองในตัวที่ไม่มีความยุติธรรมอยู่แล้ว เพราะถูกข่มโดยสันดานดิบคือความเห็นแก่ตัวที่อยู่ในตัวของมนุษย์หรือสัตว์ต่าง ๆ เอง ซึ่งสอดคล้องเป็นอย่างดีกับกฏการคัดเลิอกตามธรรมชาติของนักชีววิทยาผู้ยิ่งใหญ่นามชาร์ล ดาร์วิน

แต่ทำไมมนุษย์จึงต้องเห็นค่าของความยุติธรรม ทั้งที่สิ่งนี้ขัดกับธรรมชาติที่แท้จริงที่อยู่ในตัวของเรา เหตุก็เพราะถ้าไม่มีความยุติธรรม สิ่งที่ตามมาก็คือความวุ่นวาย เพราะทุกคนต่างก็มีความเห็นแก่ตัว แต่มนุษย์เป็นสัตว์สังคมชั้นสูงที่ต้องอยู่พึ่งพาอาศัยกันดังนั้นจึงต้องมีการกำหนดกฏเกณฑ์ขึ้นมา ไม่ว่าจะเป็น วิถีประชา จารีต หรือกฏหมาย สิ่งเหล่านี้สร้างขึ้นมาเพื่อให้ความยุติธรรมยังคงอยู่และเป็นตัวควบคุมสันดานดิบของมนุษย์ไม่ให้แสดงออกมาจนเกินขอบเขต

แม้เราจะบ่นว่าไม่ยุติธรรมในหลาย ๆ เรื่อง เช่น การแข่งขันกีฬา เวลาทีมที่เราเชียร์แพ้เราก็จะบ่นว่ากรรมการไม่ยุติธรรม (แต่ถ้าบังเอิญทีมที่ตนเชียร์ชนะแม้จะโดนเอาเปรียบก็จะไม่บ่นสักคำ) เหตุที่เป็นเช่นนี้ก็เพราะความเห็นแก่ตัวที่อยู่ในตัวเราว่าเราเสียประโยชน์ เราก็จะบ่นออกมา สิ่งนี้คือธรรมชาติที่แท้จริงของมนุษย์

ดังนั้น สิ่งที่เรียกว่าความยุติธรรมจึงมีความสำคัญเพราะทำให้คุณค่าความเป็นมนุษย์ของบุคคลสูงขึ้นและมีความเท่าเทียมกัน (แม้ในบางครั้งเราจะคิดว่าไม่เท่าเทียม แต่นั่นก็เป็นความเห็นแก่ตัวของเรา) ทำให้การดำรงชีวิตในสังคมนี้น่าอยู่และทำให้การเอารัดเอาเปรียบภายในสังคมลดลงถึงแม้มันจะไม่หมดไป แต่แค่กั้นความเห็นแก่ตัวให้ลดลงโลกก็น่าอยู่ขึ้น

“ผมไม่ได้บอกว่ามวยจีนจะเหนือกว่าศิลปะการต่อสู้ชนิดอื่น แต่ผมเพียงอยากบอกว่า คนเราเกิดมาล้วนแตกต่าง ทำให้ทุกคนต่างกัน แต่สิ่งที่ทุกคนมีเท่ากันและมีเหมือนกันนั่นคือทุกคนมีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์เท่าเทียมกัน” ยิปมันกล่าวหลังจากเอาชนะนักมวยฝรั่งด้วยมวยจีน